Sürekli Düşünmek Neden Yorar?
Gece yatağa uzanıyorsunuz.
Vücut yorgun.
Gözler kapanmak istiyor.
Ama zihin hâlâ çalışıyor.
Gün içinde yaptığınız bir konuşma tekrar aklınıza geliyor.
Belki iş yerinde söylediğiniz bir cümle…
Belki bir arkadaşınızın yüz ifadesi…
Belki de henüz gerçekleşmemiş bir olay.
Bir süre sonra kendinizi aynı düşüncelerin etrafında dönerken buluyorsunuz.
“Acaba yanlış mı söyledim?”
“Ya beni yanlış anladıysa?”
“Yarın kötü bir şey olursa?”
Birçok insan bunun sadece düşünmek olduğunu sanıyor.
Oysa seanslarda gördüğüm şey farklı.
Sorun düşünmek değil.
Sorun, zihnin aynı düşünceyi tekrar tekrar işlemeye devam etmesi.
Ankara psikiyatri pratiğinde karşılaştığım en yaygın yakınmalardan biri budur:
“Hocam zihnim hiç susmuyor.”
Bu cümleyi kaygı bozukluğu yaşayan kişilerden de duyuyorum, depresyon nedeniyle başvuranlardan da, obsesif kompulsif bozukluk yaşayanlardan da.
Çünkü aşırı düşünme, birçok ruhsal sorunun ortak noktalarından biridir.
Aşırı Düşünme Nedir?
Düşünmek ile aşırı düşünmek aynı şey değildir.
Bir problemi değerlendirmek sağlıklı bir zihinsel süreçtir.
Örneğin yeni bir iş teklifini düşünürsünüz.
Artıları ve eksileri tartarsınız.
Sonra karar verirsiniz.
Bu düşünmektir.
Aşırı düşünmede ise karar verilmez.
Süreç uzar.
Aynı soru tekrar tekrar sorulur.
Aynı senaryo yeniden oynatılır.
Ve kişi zihninin içinde sıkışıp kalır.
Danışanlarım bunu bazen şöyle tarif ediyor:
“Bir odanın içinde dönüp duruyormuşum gibi hissediyorum.”
Bu tarif aslında oldukça doğru.
Çünkü aşırı düşünme çözüm üretmekten çok zihinsel dolaşmaya dönüşür.
Zihin Neden Durmadan Çalışır?
Burada önemli bir gerçeği bilmek gerekir.
Zihin size zarar vermeye çalışmaz.
Tam tersine sizi korumaya çalışır.
Beynin temel görevlerinden biri tehlikeleri önceden fark etmektir.
Bu nedenle zihin sürekli olarak şu soruları sorar:
“Bir risk var mı?”
“Kötü bir şey olabilir mi?”
“Gözden kaçırdığım bir ayrıntı var mı?”
Normal şartlarda bu sistem hayatımızı kolaylaştırır.
Ancak kaygı arttığında koruma sistemi aşırı hassas hale gelir.
Tıpkı en ufak harekette öten bir alarm gibi…
Ortada gerçek bir tehlike olmasa bile alarm çalışmaya başlar.
İşte aşırı düşünmenin önemli nedenlerinden biri budur.
Zihniniz sürekli aynı konuların etrafında dönüyor mu? Aşırı düşünmenin neden ortaya çıktığını ve zihnin neden durmakta zorlandığını bu videoda ele alıyorum.
Kaygı Bozukluğu ve Aşırı Düşünme Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?
Kaygı bozukluğu yaşayan kişiler genellikle zihinsel yorgunluktan şikâyet eder.
Çünkü beyin sürekli ihtimalleri hesaplar.
Belirsizliği azaltmaya çalışır.
Geleceği kontrol etmeye çalışır.
Fakat geleceği tamamen kontrol etmek mümkün değildir.
Bu nedenle kişi rahatlayamaz.
Bir düşünce biter.
Yerine yenisi gelir.
Bu döngü bazen saatlerce, bazen günlerce devam edebilir.
Ankara terapi sürecinde birçok danışanımın fark ettiği ilk şeylerden biri budur:
“Ben düşünerek çözmeye çalışıyormuşum ama aslında daha çok yoruyormuşum.”
Panik Atak Yaşayan İnsanlar Neden Daha Fazla Düşünür?
Panik atak yaşayan kişiler çoğu zaman yalnızca bedensel belirtilerle uğraşmaz.
Zihin de sürekli çalışır.
“Kalbim hızlı attı.”
“Ya kalp krizi geçiriyorsam?”
“Ya tekrar panik olursa?”
“Ya dışarıda olursa?”
Bu düşünceler zamanla kişinin hayat alanını daraltabilir.
Sorun yalnızca panik değildir.
Panikle ilgili üretilen düşünceler de kişiyi yorar.
Obsesif Kompulsif Bozuklukta Zihin Neden Takılı Kalır?
Obsesif kompulsif bozukluk yaşayan kişiler için aşırı düşünme çok daha belirgin olabilir.
Zihin bir konuya takılır.
Kişi emin olmak ister.
Tekrar düşünür.
Tekrar kontrol eder.
Tekrar sorgular.
Ancak kesinlik hissi kısa sürer.
Bir süre sonra şüphe yeniden gelir.
Bu nedenle kişi aynı düşünce döngüsünün içine tekrar girer.
Depresyon ve Geçmişe Takılmak
Aşırı düşünme yalnızca gelecekle ilgili değildir.
Bazen geçmişle ilgilidir.
Depresyon yaşayan kişilerde sık gördüğümüz durumlardan biri budur.
Kişi geçmişte yaptığı hataları tekrar tekrar düşünür.
“Keşke şöyle yapsaydım.”
“Keşke bunu söylemeseydim.”
“Keşke farklı davransaydım.”
Ancak geçmiş değişmez.
Düşünce devam eder.
Enerji azalır.
Moral bozulur.
Ve depresif döngü derinleşebilir.
Terapi Sürecinde Ne Değişir?
Ankara psikolog veya Ankara psikiyatristi desteğine başvuran birçok kişi başlangıçta düşüncelerinin tamamen yok olmasını ister.
Fakat terapi farklı bir hedef koyar.
Amaç düşünceleri silmek değildir.
Amaç düşüncelerle kurulan ilişkiyi değiştirmektir.
Psikoterapi, EMDR ve şema terapi gibi yaklaşımlarda kişinin zihinsel döngülerini fark etmesi sağlanır.
Düşünceyi durdurmaya çalışmak yerine onu gözlemleyebilmek öğrenilir.
Çünkü bazen iyileşme düşüncelerin değişmesiyle değil, onlara verilen anlamın değişmesiyle başlar.
Sonuç
Zihin durmadan çalışıyorsa bu sizin zayıf olduğunuz anlamına gelmez.
Çoğu zaman bu, fazla çalışan bir koruma sistemidir.
Ancak koruma sistemi aşırı çalıştığında huzuru da elinizden alabilir.
Aşırı düşünmenin çözümü daha fazla düşünmek değildir.
Bazen çözüm, zihnin her çağrısına cevap vermemeyi öğrenmektir.
Kısa Özet
- Aşırı düşünme çözüm üretmekten farklıdır.
- Kaygı arttıkça düşünce sayısı artabilir.
- Panik atak, depresyon ve obsesif kompulsif bozuklukta sık görülür.
- Düşünceleri bastırmaya çalışmak çoğu zaman döngüyü güçlendirir.
- Psikoterapi süreci kişinin düşüncelerle ilişkisini değiştirmesine yardımcı olur.
Eğer yaşadığınız belirtiler günlük yaşamınızı etkilemeye başladıysa profesyonel destek almak süreci daha sağlıklı yönetmenize yardımcı olabilir.
Selam ile…
ve hep gönülden…
Sık Sorulan Sorular
Aşırı düşünme bir hastalık mıdır?
Aşırı düşünme tek başına bir hastalık değildir. Ancak kaygı bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk ve depresyon gibi durumlarda sık görülebilir.
Kaygı bozukluğu aşırı düşünmeye neden olur mu?
Evet. Kaygı arttıkça zihin olası riskleri daha fazla analiz etmeye başlar ve düşünce döngüsü oluşabilir.
Panik atak yaşayan kişiler neden sürekli düşünür?
Panik belirtilerini anlamlandırmaya çalışırken zihin sürekli olası tehlikeleri tarar ve bu durum aşırı düşünmeyi artırabilir.
Düşünceleri bastırmak işe yarar mı?
Çoğu zaman hayır. Düşünceyi bastırmaya çalışmak onu daha görünür hale getirebilir.
Terapi aşırı düşünmeye yardımcı olur mu?
Evet. Psikoterapi kişinin düşüncelerle kurduğu ilişkiyi değiştirmesine yardımcı olabilir.
