Borderline Kişilik Bozukluğu diğer adıyla “sınırda kişilik bozukluğu”, psikolojik bir rahatsızlıktır.
Kişinin özel hayatında ve iş hayatında istikrarsızlıklar, ikili ilişkilerde başarısız olma durumu yaratır. Bir gün dost gibi gördüğünü ertesi gün düşmanı olarak görebilir. Borderline kişi ne hisseder? Sevgi dolu, kalıcı bir ilişki kurmak istese bile, ani ruh hali değişimi, yaşadığı bir durumu iyi ya da kötü olarak görmesi, akli olarak dengeli bir duygu ve davranış hali gösterememe durumlarından dolayı bunu gerçekleştiremez. Bu hastalığı yaşayan bireyler, intihara teşebbüs, yasaklı madde kullanım eğilimi de gösterebilmektedir.
Ergenlerde Borderline Kişilik Bozukluğu Süreci Nasıldır?
Erken yetişkinlerde görülebilir ancak 16 yaşına kadar tanı koyulamaz. Aşırı öfke, sinirlilik hali çocukların ergenlik dönemlerinde görülen doğal davranışlardandır. Fakat yaş ilerledikçe bu durumlar azalmak yerine devam ediyorsa ve diğer semptomlar da görülüyorsa bu tanı konulabilir. Hastalık bu safhalarda tedavi edilirse, ilerleyen dönemlerde iyileşme görülebilir. Kadınlarda, erkeklere oranla 3 kat daha fazla görüldüğü belirlenmiştir.
Borderline Kişilik Bozukluğu Neden Olur?
Borderline genetik mi? sorusuna istinaden yapılan araştırmalarda, kişilik bozukluklarının genetik bağı olduğu, ailede olan başka bir akıl hastalığının tetikleyici olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda, erken yaşta yaşanılan travmalar, özellikle çocukluk döneminde yaşanılan ihmal, taciz, terk edilme gibi olaylar borderline kişilik bozukluğunda görülen en önemli etkenlerdendir. Bu şekilde olan çok vaka görülmektedir.
Borderline Kişilik Bozukluğunun Çocuklukla İlişkisi Nedir?
Birçok bilim insanına göre, çocuğun büyüme evresindeki özellikle anne olmak üzere ebeveyn davranışının etkili olduğu belirtilmiştir. Mesela, Kernberg isimli bilim insanı, borderline kişilik bozukluğunda ortaya çıkan yalnız kalamama ve terk edilmişlik duygusunun, çocuğun anneye ihtiyaç duyduğu zamanlarda annenin çocuğun yanında olmaması, gerekli ilgiyi göstermemesi nedeniyle oluştuğunu belirtmiştir.
Borderline Ne Gibi Problemler Yaratır?
Kişi, toplumun bir parçası olarak istikrarlı bir hayat süremez, eğitim hayatında güçlükler yaşar, sık sık iş değiştirme, aşırı öfke, aşırı cinsel aktivite, alkol madde kullanımı, dürtüsellik, hızlı araba kullanma, kendine zarar verme, kavga vb. davranışlardan dolayı hapse girmeye kadar sorunlar yaşar. Kadınlarda istenmeyen gebelik durumuna neden olabilir. Borderline kişiler mutlu olurlar mı? Borderline kişiler mutluluğu aşırılıkta ararlar; aşırı para harcama, aşırı hız, haz için yasaklı madde kullanımı anlık mutluluk verici şeyleri tercih ederler. Dışlanmamak için çok çaba sarf ederler, dışlanmak hissi onlar için dayanılmaz olmaktadır. Boşluk hissi onları, intihar, kendine zarar verme, aşırı dozda ilaç alma gibi eylemlere yöneltir.
Ankara Borderline Kişilik Bozukluğu Belirtileri ve Tipleri Nelerdir?
Bu kişilerde yoğun bir öfke sorunu vardır, öfke kontrolü yapamama, sık sık kavgaya karışma gibi eğilimler gösterirler. Bir kişiyi gözünde olduğundan daha fazla büyütme ve küçültme gibi uç davranışlarda bulunurlar. Bu kişilerin toplum içinde yer bulamama, terk edilme korkuları, kendilerini kötü ve hiç var olmamış gibi görmeleri, kendilerine zarar verme şeklinde sonuçlanabilir.
Peki Borderline kişilik bozuklu ve bipolar bozukluğun farkı nedir? Bipolar ile Borderline karıştırılan iki tür bozukluk olsa da bipoların ruh değişimi, depresif davranışı günlerce hatta aylarca sürebilmektedir. Borderline ruh hali, ani değişiklikler göstermektedir.
Ankara Borderline Kişilik Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır?
Borderline kişilik bozukluğunda, bireylerin duygusal ve davranışsal sorunlarının çözümünü, ruh sağlıklarının geliştirilmesi ve korunmasını amaçlayan psikoterapi teknikleri kullanılır. Kişinin durumunu yönetebilme, sorunlarla başa çıkma becerisini geliştirme konularında yardımcı olunması hedeflenir. Yeni yaklaşım yöntemleri hastaların belirtilerini azaltma ve iyileştirme konusunda etkili olmuştur. Hastanın psikiyatrist ile yaptığı görüşmede, hem şimdiki durumun tespiti, hem de geçmişiyle olan hikayesini öğrenmek amacıyla görüşmeler yapılır.
Borderline kişilik bozukluğunda psikoterapinin etkisi nedir? Kişinin, hastalıktan dolayı kontrol altına alamadığı duygularını yönetmeyi öğrenmesine, ikili ilişkilerde ise karşıdakinin duygularını önemseyerek ilişkiyi geliştirmesine yardımcı olur. Hayat kalitesini artırır.
Borderline Kişilik Bozukluğunda kullanılan Psikoterapi Yöntemleri
Diyalektik Davranış Terapisi:
Kanıta dayalı tedavi yöntemidir. Tek bir hasta veya birden fazla hasta ile yapılabilir. Kişinin duygularını nasıl yöneteceğini, ilişkilerini nasıl geliştireceğini gösteren, yöntemlere dayalı bir terapidir.
Şema Odaklı Terapi:
Tek bir hasta veya birden fazla hasta ile yapılabilir. Bireyin kendi ihtiyaçlarını karşılamada yol göstericidir.
Zihinselleştirme Temelli Terapi
Bireyin, kendi duygu, düşünce ve ruh haline ilişkin farkındalığının artmasını, durumuyla ilgili alternatif yolları görmesini sağlayan konuşma terapisidir.
Bu terapilerin yanında, aile bireyleri ve değer verdiği diğer bireylerin katılımıyla yapılan, duygusal öngörülebilirlik ve problem çözme eğitim sistemi de diğer terapi yöntemlerinin yanında ek terapi olarak kullanılır.
Ailenizde veya yakın çevrenizde borderline kişilik bozukluğu olan bir birey varsa, aklınızda borderline kişilik bozukluğu hastasının yakını olarak ne yapmalıyım sorusu varsa, öncelikle yakını olarak durumu kabullenip çözüm yolları aramalı, hastalıkla ilgili bilgi sahibi olmalısınız. Özellikle kriz anında ne yapacağını psikiyatristi ile planlamalı, yol haritası belirlemelisiniz. Hastanın yasaklı madde kullanımı varsa, mutlaka tedavi ettirilmelidir.
Kendi gibi Borderline kişilik bozukluğu bulunan hastalarla iletişime geçmek, onlarla tecrübeleri paylaşıp ortak bir güven ortamı yaratmak hastalığın olumsuz etkilerini azaltmada önemli bir etken olacaktır. Bu bağlamda Grup Terapileri önerilmektedir.
Bu hastalık için henüz onaylanmış bir ilaç geliştirilmemiştir. Bu hastalık ile ortaya çıkan depresyon ve anksiyete için verilen ilaçlar bu sorunların yönetiminde etkili olmuştur. Borderline Kişilik Bozukluğu için bir ilaç tedavisi olmasa da etkili psikoterapi yöntemleri hastalar üzerinde olumlu etkiler yarattığı görülmüştür. Hastanın hastalığı ile ilgili farkındalığı arttığında iyileşme belirtileri de artmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Borderline Kişilik Bozukluğu nedir?
Borderline Kişilik Bozukluğu, kişinin duygu durumunu, ilişkilerini ve davranışlarını düzenlemekte zorlanmasına neden olan psikiyatrik bir durumdur. Özellikle kişilerarası ilişkilerde istikrarsızlık belirgindir.
Borderline kişiler neden ilişkilerde zorlanır?
Bu bireyler, terk edilme korkusu ve ani duygu değişimleri nedeniyle insanları uç noktalarda değerlendirebilir. Sevgi ve yakınlık isteği güçlü olsa da bu dalgalanmalar ilişkilerin sürekliliğini zorlaştırır.
Borderline kişilik bozukluğu kimlerde görülür?
Genellikle geç ergenlik ve erken yetişkinlik döneminde belirti verir. Kadınlarda görülme sıklığının erkeklere göre daha yüksek olduğu bildirilmiştir.
Ergenlikte borderline tanısı neden zor konur?
Ergenlik döneminde öfke, duygusal iniş çıkışlar ve kimlik arayışı doğal kabul edilir. Ancak bu belirtiler kalıcı hâle gelirse ve işlevselliği bozarsa değerlendirme yapılabilir.
Borderline kişilik bozukluğunun nedenleri nelerdir?
Genetik yatkınlık, çocukluk döneminde yaşanan ihmal, travma, terk edilme ve ebeveyn tutumları önemli risk faktörleri arasında yer alır.
Çocukluk deneyimleri hastalığı nasıl etkiler?
Erken dönemde duygusal ihtiyaçların karşılanmaması, bireyin ileriki yaşamında yalnız kalamama ve yoğun terk edilme kaygısı yaşamasına zemin hazırlayabilir.
Borderline bireylerde hangi davranışlar görülebilir?
Dürtüsellik, öfke patlamaları, madde kullanımı, kendine zarar verme, riskli davranışlar ve yoğun boşluk hissi sık karşılaşılan durumlardır.
Borderline ile bipolar bozukluk arasındaki fark nedir?
Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri günler ya da aylar sürerken, borderline bozuklukta ruh hali çok daha ani ve tetikleyici olaylara bağlı olarak değişir.
Borderline kişilik bozukluğu tedavi edilebilir mi?
Tamamen ortadan kalkmasa da uygun psikoterapi yöntemleriyle belirtiler önemli ölçüde azaltılabilir ve yaşam kalitesi yükseltilebilir.
Hangi terapi yöntemleri etkilidir?
Diyalektik Davranış Terapisi, Şema Odaklı Terapi ve Zihinselleştirme Temelli Terapi en sık kullanılan ve etkili yöntemler arasındadır.
İlaç tedavisi var mıdır?
Borderline için özel bir ilaç bulunmamaktadır. Ancak eşlik eden depresyon ve kaygı belirtileri ilaçlarla kontrol altına alınabilir.
Hasta yakınları nasıl destek olabilir?
Hastalığı tanımak, kriz anları için uzmanla plan yapmak ve yargılayıcı olmayan bir tutum sergilemek destek sürecinde önemli rol oynar.
