Psikiyatri Nedir?
Psikiyatri (ruh hekimliği), Psikiyatrist (ruh hekimi) kelimelerinin diğer meslek isimleriyle karıştırılması yaygın bir durumdur. Aynı zamanda psikiyatrinin bazı kişiler ve başka meslek grupları tarafından suistimal edilmesiyle de karşılaşıyoruz.
Psikiyatri bir tıp dalıdır ve ana ilgi alanı beyindir. Günlük dilde ve konuşmada ruh hastalığı, akıl hastalığı, anksiyete, depresyon, sinirlilik, kaygı, kişilik bozukluğu, … denilen durumlar vardır. Bu durumlar temel olarak duygu, düşünce ve davranışlardaki değişikliklerle kendini gösterir. Psikiyatri bu hastalıkların tanı ve tedavisi ile ilgilenir.
Ruh-zihin gibi kavramların vücudun işlevlerinden bağımsız olduğunu düşünmek yaygındır. Beynin duygu, düşünce ve davranışlarla ilgili işlevlerini psikiyatriye de adını veren “ruh” kavramıyla anlıyoruz.
İnsan varlığını şekillendiren işlevler, tüm işlevler gibi hem bedensel hem de dış koşullardan etkilenir. Vücutta ve dış çevrede meydana gelen değişikliklerin psikiyatrik hastalıkların ortaya çıkması üzerindeki etkisinin derecesi bir hastalıktan diğerine değişebilir. Örneğin beyin tümörlerine bağlı ruhsal hastalıklarda fiziksel faktörlerin etkisi daha fazla olmasına rağmen, olağanüstü deneyimlere tepki olarak ortaya çıkan ruhsal travmalarda dış etkenler belirleyicidir.
Psikiyatrik hastalıkların tedavisinde hastalıkların özelliklerine göre farklı yöntemler uygulanmaktadır. Mesleğimiz doğrudan vücuda uygulananların ki bunlar; psikotrop ilaçlar, TMS (transkraniyal manyetik stimulasyon tedavisi, EKT (elektrokonvülsif tedavi vb.) yanı sıra, kişilerin duygusal ve düşünsel özelliklerini ya da ilişkilerindeki değişkenleri ele alan yöntemleri de (psikoterapi) içerir. Bu yöntemler sadece eğitim almış kişiler tarafından uygulanabilir.
Psikiyatri bilgi ve uygulamaları bilimsel verilere dayanmalıdır. Son zamanlarda, beyin ile ilgili araştırmalar ve beynin fonksiyonlarını açıklayan bilgilerde artış olmuştur. Bu durum tedavi yöntemlerinde geçmişe göre daha hızlı değişimlere yol açmıştır. Ancak yeni bir tedavi yönteminin veya ilacın deneysel çalışma kapsamına girebilmesi için bilimsel ve etik olarak tanımlanmış süreçlerden geçmesi, etkinliğini kanıtlaması ve meslek camiası tarafından kabul görmesi gerekir.
Bu kapsamda, henüz deneysel aşamada olan tedavilerin kullanılması ne kadar sakıncalı ise, sohbet havasında geçen görüşmelerin de psikoterapi başlığı altında kullanılması, lanse edilmesi ve pazarlanması o derece sakıncalıdır. Meslek ilkelerine aykırıdır. Teşhis ve tedavi arayan vatandaşlarımızın bu konuda bilgilendirilmesi psikiyatri hekimleri olarak bizlerin en temel görevidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Psikiyatri ile psikoloji arasındaki fark nedir?
Psikiyatri bir tıp dalıdır ve hastalıkların tanı ve tedavisinde ilaç, nörolojik müdahale ve psikoterapiyi kapsar. Psikoloji ise davranış ve zihinsel süreçleri bilimsel olarak inceler, tıbbi tedavi yetkisi yoktur.
Psikiyatristler hangi alanlarda uzmanlaşır?
Psikiyatristler ruhsal bozuklukların tanısı, tedavisi ve önlenmesi konularında uzmandır. Depresyon, anksiyete, kişilik bozuklukları ve nörolojik etkilere bağlı psikiyatrik sorunlarla ilgilenirler.
Psikoterapi ile ilaç tedavisi nasıl birlikte uygulanır?
Birçok psikiyatrik durumda hem psikoterapi hem de psikotrop ilaçlar birlikte kullanılabilir. İlaç belirtileri kontrol altına alırken terapi kalıcı davranış değişikliklerini destekler.
Yeni tedavi yöntemleri nasıl onaylanır?
Deneysel tedaviler önce bilimsel ve etik çalışmalardan geçmelidir. Etkinlikleri kanıtlandıktan sonra meslek camiası tarafından kabul edilir ve klinik uygulamaya alınır.
Sohbet havasındaki seanslar psikoterapi yerine geçer mi?
Hayır, informal sohbetler psikoterapi sayılmaz. Psikoterapi ancak eğitimli uzmanlar tarafından planlı ve sistematik olarak uygulanmalıdır.
Psikiyatrik hastalıklar yalnızca beyinden mi kaynaklanır?
Beyin temel rol oynasa da, ruhsal hastalıklar dış çevre ve bedensel faktörlerden etkilenir. Örneğin travmalar sosyal faktörlerden kaynaklanırken, tümörler fiziksel etkiye bağlıdır.
Psikiyatri eğitimi almak için ne gerekir?
Önce tıp fakültesi tamamlanmalı, ardından psikiyatri uzmanlık eğitimi alınmalıdır. Eğitim süresi boyunca hem ilaç hem de terapötik yöntemler öğrenilir.
Tedavi yöntemi seçimi nasıl yapılır?
Hastalık tipi, şiddeti ve kişinin özellikleri değerlendirilerek uygun yöntem belirlenir. Psikiyatrist, ilaç ve terapi seçeneklerini birlikte planlar.
Psikiyatrik hastalıkların tanısı nasıl konulur?
Tanı, klinik görüşme, hastanın öyküsü ve gerekli durumlarda laboratuvar veya nörolojik testlerle konulur. Psikiyatrik değerlendirme hem ruhsal hem de bedensel faktörleri kapsar.
Psikiyatride TMS ve EKT nedir?
TMS (Transkraniyal Manyetik Stimülasyon) ve EKT (Elektrokonvülsif Terapi) beyin fonksiyonlarını etkileyen tedavilerdir. Genellikle ilaç ve terapiye yanıt alınamayan durumlarda uygulanır.
Psikiyatrik tedavi süresi ne kadardır?
Tedavi süresi hastalığın türüne, şiddetine ve kullanılan yönteme göre değişir. Bazı durumlarda birkaç ay yeterli olurken, kronik bozukluklarda yıllarca sürebilir.
